Yirmi dokuz yaşında erkek hasta sağ kasığında ağrı yakınması ile hastanemize başvurdu. Ağrısının, bir hafta önce futbol oynarken, şut attıktan sonra aniden başladığını belirtti.
Aktif kalça hareketleri ağrılıydı. Ön-arka pelvisgrafisinde, asetabulumunsüperior kenarında ince yarım ay şeklinde kemik fragman görüldü. Hastaya analjezik ilaçlar ve spor istirahati verildi. Bir ay sonraki kontrolde ağrılarının tamamen geçtiği ve kas kuvvetinin tam olduğu görüldü. (Haseki Tıp Bülteni 2011; 49: 157-9)
Giriş
Pelvik halkanın avulsiyon kırıkları sıklıkla ergenlik dönemindeki çocuklarda görülmekle birlikte, daha az oranda erişkinlerde bildirilmiştir.
Avulsiyon kırıklarıtravmatik veya aşırı kullanma sonucu oluşur. En sık görülen yaralanma mekanizması, konsantrik ya da eksantrik ani kas kasılması sonucu apofizinpelvisten kopmasışeklindedir.
Çocuklarda apofizler, müskulotendinöz birimin en zayıf noktasını oluşturduğundan, apofizavulsiyonu kas yırtılmalarına göre daha sıktır. Erişkin dönemde apofizlerpelvik kemikle birleştiği için avulsiyon kırıkları nadirdir (1-4).
Olgu Sunumu
Yirmi dokuz yaşında erkek amatör futbolcu sağ kasığında ağrışikayeti ile hastanemize başvurdu. Ağrısının bir hafta önce futbol oynarken, şut attıktan sonra aniden başladığını ve maçı bırakmak zorunda kaldığını belirtti.
Fizik muayenede sağ kalça hareketleri tam, fakat dirence karşı kalça fleksiyonu ağrılıydı. Derin palpasyonda sağ kasık bölgesi hassastı. Nörovasküler muayene normaldi.
Radyolojik olarak sağasetabulumüst kenarında ince yarım ay şeklinde avulsiyon kırığı saptandı (Resim 1). Sağ kalça çok kesitli bilgisayarlı tomografi (BT) ile tanı doğrulandı (Resim 2, 3).
Hastaya nonsteroidantiinflamatuar ilaç kullanımı ve spor istirahati önerildi. Bir ay sonraki muayenede hastanın ağrılarının tam olarak geçtiği ve kuvvet kaybı olmadığı görüldü.
Üç ay sonra hastanın herhangi bir şikayeti olmadığı ve futbol oynayabildiği öğrenildi.
Tartışma
Ergenlik dönemindeki sporcularda, sportif aktiviteler sırasında görülen avulsiyon kırıkları en sık pelvik halkada görülür (2). Şut atma, koşma, sıçrama gibi aktiviteler sırasında pelvikspinalara yapışan müskulotendinöz birimdeki ani, güçlü ve dengesiz kasılma ergenlerde pelvik kemikte apofizavulsiyon yaralanmalarına, erişkinlerde ise kemik yaralanmalarına neden olabilir (1-4).
Pelvik halkanın avulsiyon kırıkları değişik lokalizasyonlarda ve farklı sportif aktiviteler sırasında görülebilir. Rossi ve Dragoni (3) en sık iskialtuberkülünavulsiyon kırıklarına rastladıklarını ve iskialtüberkülavulsiyon kırıklarının en sık jimnastikçilerde spinailiakaanteriorsuperior ve anteriorinferior yaralanmalarının en sık futbol oynayanlarda görüldüğünü bildirmişlerdir.
Sundar (5) serebral felçli bir hastada bilateralspinailiakaanteriorinferioravulsiyon kırığı bildirmiştir.
Sunulan olgudaki asetabulumüst kenarındaki avulsiyon kırığı futbol maçında, şut atma sırasında meydana gelmiştir. Bununla birlikte erişkinlerde pelvik halkanın atravmatikavulsiyon kırıklarında malignite metastazlarından kuşkulanılmalıdır. Bui-Mansfeild ve ark. (6) pelvik halkanın patolojik avulsiyon kırığı olan üç vaka bildirmişlerdir.
Rektusfemoris iki başlı bir kastır. Rektusfemorisinreflekte başı, asetabulumunüst kenarındaki bölgeden orijin alırken, düz başıspinailikaanteriorinferiordan orijin alır.
Ergenlerde rektusfemoris kası düz başının yapıştığıspinailiakaanteriorinferiorunavulsiyon kırıkları ile ilgili çok sayıda yayın vardır (1,2,5). Fakat rektusfemoris kasıreflekte başıavulsiyon kırıkları ile ilgili yayınlar az sayıdadır. Deehan (7) rektusfemoris düz ve reflekte başının avulsiyon kırığı saptadığı 13 yaşında bir hasta sunmuştur.
Literatür incelendiğinde erişkinlerde rektusfemoris kasıreflekte başının avulsiyon kırığı ile ilgili yayına rastlamadık. Bunu erişkinlerde pelvik halkanın avulsiyon kırıklarının nadir görülmesine, ciddi, sakatlayıcı bir yaralanmaya ve komplikasyona yol açmadığından dolayı bildirilmemesine bağladık. Bununla beraber erişkinlerdeki sportif yaralanmalar sonrası kasık ağrısı varlığında, ayırıcı tanıda akla gelmelidir.
Avulsiyon kırıkların tanısıanamnez, fizik muayene ve radyografi ile konur. Doğru tanı gereksiz tetkik ve yanlış tedavinin önlenmesi açısından önemlidir.
Pelvikhalkanınavulsiyon kırıkları genellikle dinlenme ve nonsteroidantiinflamatuar ilaç kullanımından oluşan konservatif yöntemlerle tedavi edilir. Konservatif tedavi sonrasıeksoztoz oluşumu, kaynamama, sportif aktivitelerde performansta azalma, kronik ağrı rapor edilmiştir (5,8,12).
Eski aktivitelerine erken dönmesi gereken hastalarda, fragmanın 2 cm’den fazla ayrıldığı olgularda, semptomatik kaynamama ve ağrı ya da kalça fonksiyonlarında yetersizliğe neden olan eksoztoz oluştuğu durumlarda cerrahi planlanmalıdır (8-13). Cerrahi tedavide, ayrılmış fragmanın açık redüksiyon,vida veya tensiyonband prensibi ile tespiti ve kaynamamış ayrılmış fragman semptomatik ise fragmanın eksplorasyonu ve çıkartılmasıönerilmiştir (5,9-14).
Sunulan olguda hasta nonsteroidantiinflamatuar ilaçlar ve spor istirahati ile tedavi edildi ve üç ay sonra futbol oynayabildiği öğrenildi.
Sonuç olarak erişkinlerde de sportif aktiviteler sırasında pelvik halkada avulsiyon kırığı görülebilir, sportif aktiviteler sırasında kasık ağrısı olan hastalarda ayırıcı tanıda nadir görülen rektusfemoris kasıreflekte başının avulsiyon kırığı da göz önünde tutulmalıdır.
Kaynaklar
1. Söyüncü Y, Gür S. Ergenlik döneminde görülen pelvik halkanın avulsiyon yaralanmaları. ActaOrthopTraumatolTurc 2004; 38 Suppl 1 :88–92.
2. Orava S, Ala- Ketola L . Avulsionfractures in athletes. Br J SportMed 1977;11:65-71
3. Rossi F, Dragoni S. Acuteavulsionfractures of thepelvis in adolescentcompetitiveathletes : prevelence , location, andsportdistribution of 203 casescollected. SkeletalRadiol 2001;30:127–31
4. Fernbach SK, Wilkionson RH . Avulsioninjuries of thepelvisandproximalfemur. Am J Roentgenol 1981 ;137:581- 4
5. Sundar M, Carty H. Avulsionfractures of thepelvis in children: a report of 32 fracturesandoutcome. SkeletalRadiol 1994;23:85-90
6. Bui- Mansfeild LT, Chew F S, Lenchik L et al . Nontraumaticavulsion of thepelvis. Am J Roentgenol 2002;178:423- 7.
7. Deehan DJ, Beattıe TF, Knight D et al . Avulsionfractures of thestraightandreflectedheads of rectusfemoris . Arch of EmergMed 1992;9:310–3
8. Irving MH. Exostosisformationaftertraumatıcavulsion of theanteriorinferioriliacspine . Report of twocases . J Bone JointSurg (Br) 1964;46:720–2.
9. Veselko M, Smrkolj V . Avulsion of theanteriorsuperioriliacspine in athletes : casereport . J Trauma 1994;36:444-6.
10. Doral MN, Aydoğ ST, Tetik O. et al. Multipleosteochondrosesandavulsionfracture of anteriorsuperioriliacspine in a soccerplayer. Br J SportMed 2005;39:e16.
11. Tüzüner T, Özturan KE. Karaca E. ve ark. Amatör voleybol oyuncusunda anteriorsüperioriliakspineavulsiyon kırığı. ActaOrthopTraumatolTurc 2003;37:340-3.
12. Schlonsky J, Olix ML. Functionaldisabilityfollowing avulsionfracture of theischialepiphysis.Report of twocases. J Bone JointSurg (Am) 1972;54:641-4.
13. Rajasekhar C, Kumar KS, Bhamra MS. Avulsionfractures of theanterioriliacspine: thecaseforsurgicalintervention. IntOrthop 2001;24:364-5.
14. Kosanovic M, Brilej D, Komadina R. Operativetreatment of avulsionfractures of theanteriorsuperioriliacspineaccordingtothetensionbandprinciple. ArcOrthopTraumaSurg 2002;122:421-3.
